TANIM: 1- Transformatörler , elektromagnetik endüksiyon yolu ile elektrik enerjisini bir veya bir kaç devreye ayni frekansta fakat farkli gerilimde ve akimda dönüstüren hareket eden parçasi olmayan elektrik makinalaridir.

2- Transformatörler elektrik enerjisinin gerilim ve akiminin degerlerini ihtiyaca göre degistiren statik cihazlardir.

5.1. Çalisma Prensipleri

Sekil:4

Transformatörler ince maçlardan yapi ve demir gövde adi verilen kapali bir magnetik devre, ile yalitilmis iletkenlerden sarilip, demir gövde üzerine yerlesti iki bobinden meydana gelmistir. Özel olarak yapilan oto trafolar disindakilerde bu iki bobin elektriki olarak birbirinden tamamen yalitilmistir.

Bu bobinlerden birimine primer (birinci devre) adi verilir. Primer uygun gerilimdeki bir A.A kaynagina baglanir. Elektrik enerjicinin degisik gerilimde alindigi diger bobin ise, sekonder ( 2. devre ) adini alir.

Primere uygulanan gerilim, sekonderden alinan gerilimden büyük oldugu zaman trafoya alçaltici trafo, sekonder gerilimi primer’ geriliminden büyük oldugu zaman, ise trafoya yükseltici trafo denir. Çok özel hallerde ve yalitim amaci ile kullanilan trafolar da primer ve sekonder d gerilimleri birbirine esit olur.

Sekil:4 ‘deki trafonun primer devre bobinine alternatif bir gerilim uygulayalim. Bobinden geçen akim, demir nüve üzerinden her an yön ve siddetini degistiren bir magnetik alan meydana getirir. Meydana gelen bu alan devresini sekonder bobinin bulundugu bacak üzerinden tamamlar.

Biliyoruz ki, degisik magnetik alan içinde bulunan bir bobin üzerinde gerilim endüklenir. Iste primer bobinin meydana getirdigi ve her an yön ve siddetini degistiren bu magnetik alan etkisinde kalan sekonder bobin üzerinde bir E.M.K. endüklenir. Böylece primer ve sekonder bobinler arasinda elektriki hiç bir bag olmadigi halde sekonder bobinde elektromagnetik endüksiyon yolu ile bir gerilim endüklenmis oldu.

5.2. Transformatörlerin Yapisi

5.2.1. Demir Nüve

Demir nüve, ile gösterdigimiz magnetik aki için bir kapali devre teskil eden uygun magnetik özelliklere sahip primer ve sekonder sargilarin üzerine sarilmis bulundugu kisimdir. Demir nüve genellikle iki tiptedir;

1- Çekirdek tip

2- Mantel tip

Sekil:5

Nüveyi teskil eden kütle 0,35mm kalinligindaki silisyumlu alasimli saclarin bir araya getirilmesi ile teskil olunuz-. Bu sac levhalar ince kagit veya lak kullanilarak bir veya iki yüzleri birbirinden yalitilir (Fuko kayiplarini azaltmak için) Ayrica isletme esnasinda ses çikartmamasi amaci ile özel vasitalar kullanmak suretiyle sikistirilir.

Sargi geçirildigi kisma bacak ve bu bacaklari üst ve alttan birlestiren kisimlara ise boyunduruk denir.

Çekirdegin ( b ) kesiti trafonun gücüne göre dikdörtgen haç ve çok basamakli sekilde ( yuvarlaga yakin ) olabilir.

Sekil:6

5.2.2. Sargilar

Sargilar yapilislarina göre iki kisma ayrilirlar;

1- Silindirik Sargi

2- Dilimli Sargi

Basit silindirik sargi Çift silindirik sargi.

Sekil:7

Izolasyon kolayligi saglamak,

Trafo yüksekligini düsürmek ve dagilma reaktansini azaltmak için çift silindirik sargi kullanilir.

Sekil:8

Trafo sargilarinda kullanilan iletkenler yuvarlak veya lama seklinde olup üzerleri çesitli izole maddeleri ile yalitilmistir.