1. ENERJI ILETIMI VE DAGITIMININ ÖNEMI

Elektrik enerjisinin üretildigi santraller çogu zaman tüketim bölgelerinden uzakta kurulur. Bu bakimdan elektrik enerjisinin üretildigi yerlerden tüketim bölgelerine tasinmasi gerekmektedir. Günlük hayatta pek çok kullanma alani bulunan elektrik enerjisinin iletim ve dagitiminin ekonomik bir sekilde yapilabilmesi, enerji alaninda en önemli konulardan biridir.

Önceleri yalniz aydinlatma amaçlari için kullanilan elektrik enerjisi daha sonralari pek çok alanda kullanilmaga baslaninca, iletim ve dagitim sistemlerinin önemi artmistir. 19. asrin sonlarina dogru Avrupa ve Amerika’da elektrik enerjisinin tasinmasina baslanmis, ancak gerilimin yüksek olmamasi nedeni ile iletim kisa mesafelere yapilabilmistir. Elektrik enerjisi mm tasinmasina gerek duyuldugu yillarda bu enerji dogru akim olarak üretilebilmekteydi. Enerji üretimi, iletimi ve dagitimi generatörlerden elde edilen alçak gerilimle yapiliyordu. Bu bakimdan kullanma alanlarinin da santral yakinlarinda bulunmasi gerekmekteydi. Alçak gerilimde, gerilim düsümü ve güç kaybi, enerjinin uzaklara iletimini ekonomik olmaktan çikariyordu. Daha sonralari alternatif akim teknigi gelisti ve daha bu yük gerilimler elde edildi.

Enerji iletimi ve dagitiminin gelismesinde en önemli adim, transformatörün bulunusu olmustur. Transformatör yardimi ile elektrik enerjisinin iletimi ve dagitimi kolaylasmis, bu enerji daha çok kullanilir duruma gelmistir. Transformatör kullanilarak il enerji tasimasi, 19. asrin sonlarina dogru Amerika’da yapilmis, üretilen enerji. 500 volt gerilimle 1600 metreye tasinmistir. Ayni tarihlerde Italya’da 150 HP. lik bir güç 2000 volt ile 27 km. ye tasinmistir. 3 fazli alternatif akimla yapilan ilk enerji tasima ise 1891 yillarinda Almanya’da gerçeklesmis, 150 kW. lik bir güç 15 kV. luk bir gerilimle 170 Km, ye tasinmistir.

Medeniyetin hizla gelismesi ile artan elektrik enerjisi istekleri daha büyük güçleri, tasinacak gücün fazlaligi ise daha büyük gerilimleri gerektirmistir. Ileri ülkelerin ekonomik ve sosyal gelismelerinde elektrik enerjisinin çok büyük katkisi vardir. Ülkelerin kalkinmasindaki bu itici güç, ne kadar çok y ve ne kadar çok kullanilirsa kalkinma da o kadar basariya ulasmis olur.

Yurdumuzda ilk enerji tasimasi 1902 yilinda Tarsus’ da yapilmis, bir degirmenden elde edilen 2 kW. lik bir güç sehre tasinmistir. Daha sonralari Istanbul Silahtaraga santrali isletmeye açilmis, onu büyük sehirlerde kurulan santraller ve dagitim sebekeleri izlemistir. Bugün yurdumuzda pek çok hidrolik, termik, gaz türbinli ve dizelli santraller elektrik enerjisi üretmekte, üretilen bu enerjide en yüksegi 380 kV olan gerilimlerle ve enterkonnekte bu sistemle yurdun birçok bölgelerine tasinmaktadir Önceleri iller Bankasi, Devlet Su Isleri gibi kuru yürütülen elektrik isleri, bugün Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) tarafindan yürütülmektedir.

1.1. Dogru ve Alternatif Akimla Enerji Tasinmasi

Elektrik enerjisi genel olarak alternatif akimla tasinir Bununla birlikte bazi özel durumlarda dogru akimla da enerji tasinmaktadir. Örnegin bir adaya enerji tasinmasi için 3 damarli deniz kablosu yerine bir damarli kablo kullanilmakta ikinci iletken olarak deniz suyundan faydalanilmaktadir. Bu durumda santralde alternatif akim olarak üretilen enerji, dogru akima çevrilerek iletimi yapilmakta, gerekirse kullanma yerinde tekrar alternatif akima dönüstürülmektedir. Dogru akimda transformatör kullanilmadigi için iletim geriliminde ve tasinacak güçte sinirlamalar vardir. Bu nedenle büyük güçlerin tasinmasinda alternatif akimlar kullanilmaktadir.

1.2. Elektrik Enerjisi Iletim ve Dagitim Sebekeleri Ve Sebekelerin Yükümlülükleri

Elektrik enerjisinin abonelere ulastirilmasi için çesitli özellikte sebekeler gelistirilmistir. Bu sebekeler iletim ve dagitim sebekeleri olarak ileriki konularda genis sekilde incelenecektir. Elektrik enerjisinin abonelere ulastirilmasinda Isletme ve aboneler yönünden yerine getirilmesi gereken birçok görevler vardir. Isletme yönünden yerine getirilmesi gereken yükümlülükler su sekilde siralanabilir.

1 — Kesintisiz bir enerji akisi saglanmalidir.

2 — Sebekeler güvenilir, saglam, basit ve anlasilir olmalidir

3 — Sebekelerde olusan arizalar aboneleri etkilememelidir.

4 — Enerjinin birim fiati ucuz olmalidir.

5 — Gerilim ve frekans sabit olmalidir

6 — Sebekeler her türlü ihtiyaca cevap verebilmelidir.

Enerjinin kesintisiz olmasi her zaman aranilan bir Özelliktir. Özellikle seri Imalati yapan fabrikalarda enerjinin kesilmesi büyük zararlar olusturur Hastane, PTT., Televizyon - Radyo ve benzeri yerlerde enerji kesilmesinin zararlari da oldukça büyüktür. Bu yüzden sebekeler kesintisiz bir enerji akisi saglamalidir.

Arizalardan abonelerin etkilenmemesi ve sebekelerin ,güvenirligi özellikle hatlara yildirim düstügü veya hatlarda kisa devre oldugunda söz konusu olur. Yildirimin hatlar üzerinden abonelerdeki alicilara ulasmasi alicilari arizalandirir ve onlarin boziilmalarina neden olur. Bunun için hatlar çesitli arizalara karsi korunmalidir.

Enerjinin ucuz olmasi ise yurt ekonomisi bakimindan önemlidir. Ucuz enerji is hayatini hizlandirip üretimin artmasini saglar. Böylece birçok yeni is alanlari açilir. Milletlerin zenginlik ölçegi kisi basina düsen ulusal gelirle, uygarlik ölçegi de kisi basina tüketilen elektrik enerjisi ile degerlendirilmektedir. Daha çok elektrik enerjisi kn1l ‘için enerjinin fiati da ucuz olmalidir. Kalkinmanin hizlandirilmasi bir bakima buna da baglidir.

Gerilimin yüksek olmasi özellikle akkor Flamanli lambalara zarar verir. Gerilimin istenen degerden % 10 kadar fazla olma akkor Flamanli lamba ömürlerini % 65 kadar azaltir Düsük gerilim ise motor momentlerini ve lambalarin isik akilarini azaltir. Isi ile çalisan elektrikli aygitlarda düsük gerilimden dolayi verim azalmalari görülür. Bunun için sebekeler gerilimi. sabit tutmaga yarayan çesitli üniteler bulundururlar. Örnegin, alternatörler için gerilim regüIatö1eri, sebekeler için kondansatör bataryalari ile asiri uyartimli senkron motorlar kullanilmasi gibi. Frekansin sabit olmasi ise generatör devrinin sabit tutulmasi ile gerçeklestirilir. Degisik frekans, asenkron motorlarin devir sayilarini degistirir ve istenmeyen olaylara neden olur.

1.3. Enerji Iletim ve Dagitim Sebekelerinin Gruplandirilmasi

Santrallerde üretilen elektrik enerjisinin abonelere ulasma.si için düzenlenen bütün elektrik devrelerine “ELEKTRIK SEBEKELERI” adi verilir. En basit bir enerji iletim sistemi sekil: 1 - 1. de görülmektedir. Ham enerjiyi elektrik enerjisine dönüstürücü olarak generatörler (alternatörler) kullanilir. Iletim sistemi, direkler, iletkenler, trafo merkezleri ve benzeri ünitelerden olusur. Elektrik enerjisi, kullanma yerlerinde isi, isik, mekanik veya kimyasal enerjiler seklinde kullanilir. Bu amaçla lambalar, isiticilar, elektrik motorlari vb. leri kullanilmaktadir.

Sebekeler genel olarak iki ana gruba ayrilir. Bunlar:

1 — Açik Sebekeler,

II — Kapali sebekelerdir.

Açik sebekelere dalli (dalbudak) veya radyal sebekeler de denir. Çok kullanilan bir sebeke turudur Kapali sebekeler ise ring ve gözlü sebekelerdir. Bunlardan ayri olarak yildiz sekilli, tarak sekilli ve daha basta türde düzenlenmis sebekeler de vardir.

Sekil:1-1. En Basit Bir Enerji Tasima Sistemi.

1.4. Gerilimlere Göre Sebekeler

Sebekeler gerilim bakimindan dört grupta toplanabilir Bunlar:

1 — Alçak gerilimli sebekeler, (AG. li Seb.)

2 — Orta gerilimli sebekeler, (OG. li Seb.)

3 — Yüksek gerilimli sebekeler, (YG. li Seb.)

4 — Çok yüksek gerilimli sebekeler (ÇYG. li Seb)

Alçak gerilimler genel olarak 1000 volta (1 kV. ta) kadar olan gerilimlerdir. Orta gerilimler, 1 ~35 kV luk gerilimler olup, yüksek gerilimler 35 ~154 kV ta kadar olan geri1imI olarak degerlendirilirler. Çok yüksek gerilimler. ise 154 kV. tan sonraki gerilimlerdir. Yurdumuzda buna örnek olarak 380 kV. luk gerilimler gösterilebilir. Bu gruplandirmalar Avrupa ve Amerika normlarina göre bazi küçük degismeler göstermektedir.

Yüksek veya çok yüksek gerilim sebekeleri, büyük sehirler veya bölgelerin beslenmelerinde, elektrik santrallerinden baslayan hatlar olarak degerlendirilebilir. Orta gerilim sebekeleri daha çok küçük sehirler, endüstri bölgeleri ve benzeri yerlere enerji tasinmasi veya büyük sehirlerde dagitim transformatörlerine enerji tasinmasi için düzenlenir. Orta gerilim sebekeleri, yüksek ve çok yüksek gerilim sebekeleri ile alçak gerilim sebekeleri arasinda bir köprü görevi yaparlar Alçak gerilim sebekeleri ise dagitim trafolarindan abonelere ulasan hatlar olarak tanimlanabilir Abone gerilimlerinin küçük olmasi yalitma zorlugunu ortadan kaldirdigi gibi bazi tehlikeleri de önlemek bakimindan üstünlük kazanir.

Santrallarda elektrik enerjisi üretmek için kullanilan generatörlerin gerilimleri çok yüksek degildir. Generatör çikisi olarak 10 kV, 14,4 kV ve 15,8 kV. gibi gerilimler kullanilmaktadir. Bu gerilimler ile 20 ~30 Km. den öteye ekonomik bir sekilde enerji iletimi yapilamaz. Bu nedenle daha uzaklara enerji tasimak için üretilen gerilim, transformatörler yardimi yüksek gerilime çikartilir ve enerji yüksek gerilimlerle iletilir. Böylece hatlarda isi seklinde kaybolan enerji azaltildigi için iletim verimi yükselmis olur. Buna örnek olarak su sekilde bir degerlendirme yapabiliriz: 100 Kw. lik bir güç 10 Km. ye tasinacaktir. Tasima hat tinin direnci 2 om dur. Yükün güç katsayisi 1 olduguna göre hatlardaki güç kayiplarini 1 kV, 5 kV ve 10 kV. luk tasima gerilimlerinde bulunuz.

1 kV. Ile tasimada akim ve güç kaybi,

5 KV. Tasimada akim ve güç kaybi,

10 KV. Ile tasimada akim ve güç kaybi ise,

olmaktadir.

Enerjinin 1 kV. ile tasinmasinda hatlarda isi seklinde kaybolan enerji oldukça fazladir. Bu bakimdan adi geçen gücün 1 kV. ile tasinmasi ekonomik degildir. Enerjinin 5kv. ile tasinmasinda hatlardaki güç kaybi 0,8 kV. 10 kV. ile tasinmasinda ise 0,2 kW. tir. Görüldügü gibi tasima gerilimi ne kadar yüksek olursa hatlardaki güç kaybi da o kadar az olmaktadir. Ayni zamanda tasima geriliminin 2 kat artmasi, hatlardaki güç kabini 4 kat azaltmaktadir. Hat kayiplarinin en küçük degerde tutulmasi için tasima geriliminin yüksek olmasi gerekmektedir.

Sebekeler hava hatti veya yeralti seklinde düzenlenirler. Ancak yeralti kablolarinin çok pahali olmasi ve ariza yerlerinin bulunmasindaki zorluklar ile onarim güçlükleri karsisinda hava hatlari daha çok kullanilir. Sehir içlerinde çesitli güvenliklerin saglanmasi ve hava hatlarinin görüntüsünün sehrin güzelligini bozmamasi bakimlarindan bazen yeralti kablolu sebekeler de düzenlenmektedir.

Sebekeler alici türlerine göre de iki gruba ayrilir. Bunlar:

A — Aydinlatma sebekeleri,

B — Kuvvet sebekeleridir.

1.5. Besleme Gerilimlerine Göre Sebekeler

Enerjinin elde edildigi yer ile, tüketim merkezi birbirine yakinsa, enerji generatör gerilimi ile tasinabilir. Örnegin, bir dizel-elektrojen grubu ile yapilan beslemede, generatör gerilimi yeterli olabilir. Sekil: 1.- 2. de generatör gerilimi ile yapilan ir dagitiminda kullanilan sebeke sekli görülmektedir.

Sekil:1.2. Generatör Gerilimi ile Yapilan Enerji Tasimasi.

Generatör gerilimi ile yapilan enerji tasina otel, motel, köy çiftlik, kamp yerleri vb. lerinde uygulanabilir. Tasima gerilimi genel olarak 400/2 volttur. Dagitim üç faz dört teli olarak yapilmaktadir.

1.6. Generatör Geriliminde Daha Yüksek Gerilimle Tasima

Generatörde üretilen enerjini tüketim bölgelerine Tasinmasi generatör gerilimi ile verimli olamiyorsa, ileti transformatörleri kullanilir. Sekil: 1-3. de generatör geriliminden daha yüksek gerilimle yapilan bir enerji dagitim sekli görülmektedir. Sekilde görüldügü gibi generatör gerilimi santral yakinlarindaki bir transformatör ile yükseltilmekte, enerjinin kullanildigi yerde ise alçak gerilime dönüstürülmektedir.Böylece enerji daha uzaklara tasinabilmektedir.

Sekil:1-3. Generatör Geriliminden Daha Yüksek Gerilimle Yapilan Enerji Tasimasi.

Generatörde üretilen güç, generatör geriliminden daha yüksek iki ayri gerilimle tasinabildigi gibi hem generatör gerilimi hem de daha yüksek gerilimle tasinabilmektedir.

1.7. Gerilimlere Göre Sebekelerin Düzenlenmesi

A- Çok yüksek gerilimli sebekeler ile yüksek gerilimli sebekeler, genel olarak üç sekilde düzenlenir. Bunlar:

a) Dalli (dalbudak - radyal) sebekeler,

b) Gözlü (halka veya ring) sebekeler,

c) Enterkonnekte sebekeler, seklindedir.

B- Orta gerilimli sebekeler de üç sekilde düzenlenir. Bunlar:

a) Dalli (dalbudak - radyal) sebekler,

b) Gözlü (halka veya ring) sebekeler,

c) Açik halka (bir çesit ring)sebekelerdir.

C- Alçak gerilimli sebekeler genel olarak iki sekilde düzenlenmektedir. Bunlari su sekilde siralayabiliriz:

a) Dahi (dalbudak - radyal) sebekeler,

b) Ag seklindeki kapali sebekelerdir.

1.7.1. Dalli (Dalbudak) Sebekeler

Bu. sebekeler açik sebeke seklindedir. Besleme çogu zaman tek kaynaktan yapilir. Sekil: 1 -4. de dalbudak seklinde düzenlenmis iki ayri sebeke görülmektedir Bu sekilde görüldügü gibi besleme kaynaginin ariza yapmasi ile, aboneler enerjisiz kalmaktadir. Abonelerin enerjisiz kalmamasi için çesitli türde dalli sebeke gelistirilmistir Bunlardan biri de Sekil 1 - 4 de görülen ve besleme nin, çok sayida transformatör üzerinden yapildigi türlerdir. Daha önce sekilleri verilen generatör gerilimi ile yapilan dagitim ve generatör geriliminden daha yüksek gerilimlerle yapilan enerji tasima sekilleri de dahi sebekelere örnek olarak gösterilebilir.

Sekil:1-4. Çesitli Türdeki Dalli Sebekeler.

Dalli sebekeler köyler, kasabalar ve sehirler ile çesitli endüstri merkezlerinin beslenmelerinde kullanilmaktadir. Sekil: 1 - 5’de görüldügü gibi trafo merkezine, orta gerilimli olarak gelen enerji, burada alçak gerilime dönüstürülerek dagitilir. Transformatör merkezinden uzaklastikça sebeke iletken kesiti küçülür.Burada A-B-C ile gösterilen hatlara ana hat, ötekilere de brans hatlari veya bransman denir.

Sekil:1-5. Dalli Sebekelerde Ana Hat ve Bransmanlar.

Dalli sebekeler hava hatti seklinde düzenlendikleri gibi, yeralti kablolu olarak da düzenlenebilir. Hatlarin geçecegi yerler sokak ve caddelerdir. Bunlar dagitim projelerinde belirtilir. Dahi sebekelerle beslenen bir caddenin aydinlatilmasi Sekil:1-6’da görülmektedir. Burada A-B-C-D ile gösterilenler trafo postalaridir. Sekil: 1 -6. da görüldügü gibi, trafo postalarina orta gerilimli olarak gelen enerji, burada alçak gerilime dönüstürülerek dagitilir. Bundan ayri olarak

Sekil:1-6. Dalli Sebeke Türünde Bir Cadde Aydinlatma Sistemi

Dalli sebekelerde besleme bir yerden yapildigi için, ariza aninda aboneler enerjisiz kalabilir Besleme devamliligini saglamak bakimindan daha baska sekil de sebeke türleri gelistirilmistir. Büyük endüstri merkezlerinde uygulanan iki degisik açik sebeke türü Sekil: 1 - 7. de görülmektedir.

Sekil:1-7 Çesitli Açik Sebekeler

Sekil: 1-7. a) da her alici için ayri bir hat çekildigi, b) de ise alici gruplari için ortak hatlar çekildigi görülmektedir. a) daki isletme emniyeti b) den faz ladir. Iletken kesiti alici gücüne göre hesaplanir. Arizali bir alicinin öteki alicilara zarar olmaz b) de ise ariza sirasinda, arizalarin bulundugu grup devre disi olur. Ayrica gerilim düsümü de daha fa Bunun için kalin kesitli iletkenler kullanilmasi gerekir. Bu dagitim sekli birbirine yakin güçte ve az sayida alicilarin bulundugu sebekelerde uygulanir. Farkli güçlü ve büyük alicilar için, her aliciya ayri bir hat çekilmesi uygun olur. Bunun için a) büyük endüstri merkezlerinde, b) ise evlerde ve küçük isletmelerde uygulanir.

Dalli sebekelerin üstünlük teri ile sakincalarini kisaca özetleyelim.

Üstünlükleri: 1- Kurulusu, isletmesi ve bakimlari kolaydir.

2- Arizalari kolay, bulunur.

3- Iletken kesitleri trafodan uzaklastikça küçülür.

4- Kisa devre gücü küçük oldugundan maliyeti ucuzdur. Çünkü az sayida kesici gerekir.

Sakincalari : 1- Isletme emniyeti azdir,

2- Hatlarin isletme verimi küçüktür.

3- Ariza sirasinda birçok abone enerjisiz kalir.

4- Gerilim düzensizligi vardir. Trafodan uzaklastikça gerilim azalir.

1.7.2. Ring Sebekeler

Bu sebekeler kapali sebeke türündendir. Bu sebekelere halka, bukle vb. leri gibi çesitli isimler de verilmektedir. Sekil: 1- 8’de bir ring sebeke görülmektedir.

Sekil:1-8. Ring Sebeke

Ring sebekelerde besleme bir yerden yapildigi gibi birkaç yerden de yapila bilir. Bu tür sebekeler ile tüketim merkezlerinin enerji ihtiyaçlari kesintisiz olarak karsilanabilir. Örnegin Sekil: 1 -8. de X ile g6sterllen bir noktada ariza oldugunda B ve C merkezlerindeki koruma röleleri yardimi ile arizali B-C bölgesi sistemden ayrilir. Bu ariza giderilinceye kadar ring (halka) sebeke, iki ana kolu bulunan bir dahi sebeke seklinde beslenebilir. Bu sebekelerde kesit her yerde aynidir. Bu nedenle daha çok iletken kullanilir. Sebekenin isletme güvencesi faz ladir. Besleme kaynagi birden fazla olursa, beslemenin sürekliligi de artar. Orta gerilim sebekeleri. çogu zaman ring sebeke türünde düzenlenirler. Ayrica endüstri isletmeleri ile benzeri Isletmelerde, köy ve kasaba dagitim sebekelerinde bu tür uygulamalar görülebilir. Bunlardan ayri olarak fabrika, isletme, motel, park, kamplar ve benzeri yerlerde iç aydinlatma devreleri ring sebeke seklinde düzenlenebilir.

Ring sebekelerinin en basiti bir ag (gözlü) sebekedir. Bu sebekeler SELEK TIP koruma yöntemleri ile korunmalidir. Dogru akimla çalisan bazi ulasim araç tarima besleme sebekeleri de ring sebeke seklinde düzenlenmektedir.

1.8. Ag veya Gözlü Sebekeler

Gözlü sebekeler bir yerden beslendigi gibi birkaç yerden de beslenebilir. Sekil: 1-9.da

a) Bir yerden beslenen,

b) Birkaç yerden beslenen gözlü sebekeler görülmektedir.

Sekil: 1-9. Ag (gözlü) Sebekeler.

Ag sebekelerde baralar en az iki koldan enerji 1maktadir. Bu nedenle her 1cm, sürekli bir sekilde yapilabilmektedir. Dügüm noktalarindan beslenen baralar ve buralardan enerji alan aboneler için enerji kesilmesi hemen hemen söz konusu olmaz. Çünkü besleme dört koldan yapilabilmektedir. Ariza yapan kol, sigortalar yardimi ile sistemden ayrilir. Dügüm noktalarindan uzaklastikça kisa devre akimi küçülür. Bu sebekelerin kurulusu ve akima oldukça zordur Ancak gerilim düsümü çok küçük degerlere indirilmistir.

Gözlü sebekelerin üstünlükleri ile sakincalarini özetleyelim.

Üstünlükleri:

1 - Kesintisiz enerji alinabilir,

2 - Gerilim düsümü çok azdir.

3 - Büyük güçlü alicilar baglanabilir,

4- Besleme trafolarinin yedek kapasiteleri küçük tutulabilir.

Sakincalari: 1- Sebekenin kurulus, isletme ve bakimi zordur,

2- Kisa devre akiminin etkisi büyüktür,

3- Sifirlama zorluklari vardir.

1.9. Enterkonnekte Sistem

Sekil:1-10. Enterkonnekte Enerji Sistemi.

Bir bölgenin veya bir ülkenin elektrik enerjisi ihtiyacini karsilamak üzere, o yerin bütün elektrik santralleri, trafo merkezleri ve aboneleri arasinda kurulmus olan sisteme “ENTERKONNEKTE SISTEM” adi verilir. Bu sistemde termik ve hidrolik santral farki gözetilmez. Ayrica büyük küçük santral ayirimi da yapilmaz. Tüketim merkezleri bu sistemden, çok büyük veya önemli arizalar disinda kesintisiz enerji, alabilirler. Sekil: 1.- 10. da enterkonnekte bir enerji tasima sistemi görülmektedir. Bu sistemi besliyen A-B-C gibi santrallar hem enterkonnekte sebekeyi besler, hem de bulunduklari bölgenin enerji ihtiyacim karsilar. Bu sistemde verimli ve güvenilir bir çalisma yapabilmek için YÜK DAGITIM MERKEZLERI kurulmustur.

Enterkonnekte sistemin üstünlükleri ile sakincalari sunlardir:

Üstünlükleri: 1- Besleme süreklidir. Enerji kesilmesi çok az görülür.

2- Sistemin verimi yüksektir.

3- Yakittan ekonomi saglar,

4-Santrallar uygun yerlerde kurulacagi için kurulus ve isletme masraflari azalir.

5-Küçük santrallar yerine büyük santrallar kurulabildigi için üretim, iletim ve dagitimda yetim yükselir.

6-Yedek generatör gücü en küçük degerdedir.

Sakincalari: 1-Sistemin kisa devre akimi çok fazladir.

2-Kisa devre iyi hesaplanmazsa veya önleme durumu iyi düsünülmemisse bundan çok sayida abone etkilenir.

3- Sistemin kararliligini (stabilite) saglamak oldukça zordur.

Sözü edilen bu iletim ve dagitim sistemlerinden ayri olarak daha baska sistemler de vardir. Ancak bazi özel durumlar için düzenlediklerinden burada söz edilmeyecektir.

Bir enerji tasima sistemi ile sistemde bulunan bazi üniteler Sekil: 1 - 11. de görülmektedir.

Uygun sebeke türünün seçiminde su faktörlerin düsünülmesi gerekir:

1- Transformatörlerin yük dagilimlari.

2- Transformatörlerin ne kadar yüklenecegi.

3 - Kesicilerin açma kapama akimlari.

4 - Gerilim düsümü.

5 - Akini veya güç dagilimi.

6 - Topraklama ve sifirlama durumu.

1- Generatör. (Alternatör) 8-9-10-11. Kesiciler

2- Yükseltici trafo. 12-13-14-15-16-17. Ayiricilar.

3- Düsürücü trafo. 18- Enerji tasima hatlari.

4- 7. Alçak gerilim baralari. 19- Aboneleri besliyen hatlar.

5- 6. Yüksek gerilim baralari. (Fiderler).

Sekil: 1-11. Enerji Tasima Sistemi.

Bir sebeke düzenlenirken dikkate alinmasi gereken faktörler ise su sekilde özetlenebilir:

1- Isletme güvenligi ve besleme devamliliginin saglanmasi.

2- Gerilim düsümü ve güç kaybinin az olmasinin saglanmasi.

3- Sebekelerin kolay ucuz ve anlasilirliginin saglanmasi.

4- Arizalarin aboneleri etkilememesi.

Arastirmalara göre küçük bölgelerin beslenmelerinde dali sebekeler, orta büyüklükteki bölgeler için gözlü sebekeler, büyük bölgelerin beslenmeleri için de enterkonnekte sebekeler uygun olmaktadir.